– Als technologie alles doet, wat doet een mens dan?
Technologie vereenvoudigt het leven. Daar is gewoon geen sprake van. Ik rijd met mijn auto door een onbekend land als ik me plotseling realiseer dat ik de weg kwijt ben: Ik hoef niet meer naar de sterren te kijken om de weg te vinden.
We kennen het allemaal: gewoon je GPS aanzetten en niets meer doen. De technologie regelt alles. Waar moet je heen, hoe kom je daar, hoe lang duurt het… Het wordt allemaal voor ons berekend. Elke kans om te verdwalen is als een wortel uit het menselijk bestaan verwijderd. Hoe kan iemand negatief staan tegenover een revolutie die zo cruciaal is voor het leven van de hele mensheid? Onmogelijk: het aura van de technologie straalt te fel om in twijfel te worden getrokken. Het kan echter bij sommigen opkomen hoe het gebruik van de GPS van je auto als navigator, en dus het afzien van het gebruik van de navigator van de menselijke machine, ons brein, bepaalde kleine gevolgen kan hebben. Ook op het gebied van reizen.
– Er is een ingebouwde GPS in de menselijke machine: de hippocampus.
In een wetenschappelijk onderzoek dat in 2017 werd gepubliceerd in Nature Communicationsdeden enkele onderzoekers observaties over wat er gebeurt (maar ook niet gebeurt) met de neuronen in de hersenen, wanneer ze ongebruikt blijven in hun voorouderlijke hoedanigheid van “navigators”, die territoria in kaart brengen. Hoe? Dankzij een virtuele simulatie werd de deelnemende proefpersonen gevraagd om de wijk Soho in Londen te verkennen. De ene groep was uitgerust met GPS, terwijl de andere groep alleen op hun eigen vaardigheden mocht vertrouwen.
Wetenschappers waren dus in staat om niet alleen te observeren hoeveel harder een brein werkt zonder technologische ondersteuning, door zichzelf “aan” te zetten, maar ook specifiek welk deel van de hersenen wordt geactiveerd voor oriëntatie, met andere woorden: waar de menselijke GPS zich bevindt. In de hippocampus. In de woorden van Amir-Homayoun Javadi, een van de auteurs van het onderzoek:
“De hippocampus creëert een innerlijke kaart van de omgeving en deze kaart wordt alleen actief als men bezig is met navigeren en geen GPS gebruikt.”
– Reizen betekent verdwalen. Goede reis.
Dankzij deze zoveelste microcellulaire demonstratie wordt het technologische “regime” waaraan elke samenleving zich overgeeft gedwongen om te bemiddelen. Het gegeven is altijd hetzelfde: overmatig gebruik van technologie kan en zal ernstige bijwerkingen hebben. De gewoonte van comfort houdt het potentieel van onze geest onderbenut. Het houdt het stil, zo mooi als een plaatje, maar uitgeschakeld. Een mooie nieuwe auto, zeker, maar vast in een garage. In termen van reizen betekent dit slechts de helft van de ervaring. Ogen half dicht en het hart niet eens aanwezig. Hoe ga je hiermee om?
De toekomst is zeker niet om GPS helemaal weg te gooien. Maar om het in balans te houden met de hippocampus en het alleen te gebruiken als het echt nodig is. Om nooit te vergeten dat er een kaart is, veel verder weg dan satellieten, waar we allemaal verbinding mee kunnen maken. Een kaart, helemaal daar beneden, in de oneindigheid, en dat zijn wij. Op die diepe en mysterieuze groef, waar de mensheid al eeuwig naartoe reist. En om de reis te laten slagen, kunnen we de mogelijkheid om te verdwalen in die oneindige groef niet opgeven.
Foto door Jamie Street op Unsplash